بازخوانی نظریۀ اعتباریات و دلالت‌های آن بر استکمال نفس از منظر علامه طباطبایی
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
سطح سه حوزه علمیه و کارشناسی ارشد فلسفۀ علوم اجتماعی دانشگاه باقرالعلوم
چکیده
انسان موجودی دو ساحتی است که با حدوث جسمانی و بقای روحانی، ذاتاً در مسیری دائمی به‌سوی کمال مطلق و اشتداد وجودیِ نفس قرار دارد. چالش اصلی، اما چگونگی نقش‌آفرینی «اعتباریات» در این مسیر است. طرح پیش‌رو با تبیین نظام‌مند رابطه‌ی اعتباریات و استکمال وجودی انسان در اندیشۀ علامه طباطبایی، ابعاد و وجوه مختلف این نظریه را مورد کاوش قرار داده است. این پژوهش با چنین رویکردی و با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی، در صدد تحلیل و بررسی دلالت‌های مفاهیم اعتباری در آثار مکتوب علامه طباطبایی است. یافته‌ها و نتایج نشان می‌دهند که اعتباریات، مفاهیمی قراردادی هستند که با ایجاد نسبت وهمی، واقعی پنداشته‌شده و به‌عنوان پلی میان نیازهای مادی و کمال متعالی انسان عمل می‌کنند. این مفاهیم با ایجاد ضرورت عملی، قوای انسانی را به‌سوی کمال تحریک نموده و اراده و فعل را برای استکمال نفس برمی‌انگیزند. به‌علاوه، اعتباریات با ترسیم کمال مطلوب، نقش هدایت‌گر را در استکمال فردی و جمعی بازی می‌کند؛ مشروط بر آنکه با حقیقت (توحید) هماهنگ باشد و نه با امیال نفسانی که در این راستا دین چارچوب صحیح هدایت را مشخص می‌کند.
کلیدواژه‌ها
)