تاریخ‌مندی فهم به‌مثابه مبنای هرمنوتیک فلسفی در اندیشه هانس-گئورگ گادامر
نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد تهران مرکزی
2 دکتری جامعه شناسی، گرایش توسعه اقتصادی دانشکده علوم انسانی و اجتماعی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی تهران
چکیده
این پژوهش با تمرکز بر مفهوم «تاریخ‌مندی فهم» در هرمنوتیک فلسفی هانس-گئورگ گادامر، به تبیین بنیان‌های هستی‌شناختی و پیامدهای معرفت‌شناختی فهم می‌پردازد. مسئله پژوهش آن است که فهم انسانی چگونه در بستر تاریخ، سنت و زبان شکل می‌گیرد و تا چه حد می‌توان از عینیت‌گرایی روش‌محور در علوم انسانی فاصله گرفت. روش پژوهش تحلیلی–توصیفی و مبتنی بر خوانش مفهومی آثار گادامر و شارحان اوست. در اندیشه گادامر، فهم نه کنشی ذهنی، بلکه رخدادی تاریخی و زبانی است که در آن مفسر با پیش‌داوری‌ها، سنت و آگاهی تاریخی-اثرگذار درگیر است. مفاهیمی چون «پیش‌فهم»، «امتزاج افق‌ها»، «دور هرمنوتیکی» و «کاربست» نشان می‌دهند که فهم در فرآیندی دیالوگی و پایان‌ناپذیر شکل می‌گیرد و معنا نه بازسازی گذشته، بلکه تولیدی نو در افق اکنون است. حقیقت نیز از مطابقت صوری به رخداد آشکارگی در بستر گفت‌وگو و تاریخ بازتعریف می‌شود. تاریخ‌مندی فهم نه‌تنها به نسبی‌گرایی منجر نمی‌شود، بلکه با نفی سوژه‌محوری دکارتی، امکان عینیت تفسیری مبتنی بر گفت‌وگو و سنت را فراهم می‌سازد و افقی نو برای بازاندیشی در مبانی علوم انسانی و نسبت انسان با حقیقت می‌گشاید؛ افقی که در آن فهم، رخدادی زنده و مشارکتی در جریان تاریخ است.
کلیدواژه‌ها
)